Statbel heeft de nieuwe landbouwenquête voor 2026 gelanceerd. Alle Belgische land- en tuinbouwers krijgen een uitnodiging om eraan deel te nemen. Nog een vragenlijst in een sector die al niet bepaald te klagen heeft over administratie? Misschien. Toch is deze enquête er eentje die het verdient om niet onderaan de stapel te belanden.
De cijfers die uit de landbouwenquête komen, worden immers gebruikt om een beeld te vormen van hoe de Belgische landbouw er vandaag werkelijk uitziet. Ze dienen als basis voor onderzoek, sectoranalyses en landbouwbeleid, zowel in België als op Europees niveau. Wie vindt dat beslissingen over landbouw te vaak worden genomen op basis van aannames of een onvolledig beeld van de praktijk, heeft er dus alle belang bij dat die cijfers zo correct mogelijk zijn.
Statbel bevraagt onder meer de arbeidskrachten op het bedrijf, de bedrijfsvoering, het grondgebruik, de veestapel en verbrede activiteiten zoals hoeveverwerking, hoevetoerisme en zorglandbouw. Een beperkter aantal bedrijven krijgt bijkomende vragen over dierenhuisvesting en mestbeheer.
Niet alles opnieuw invullen
Statbel benadrukt dat het zoveel mogelijk gebruikmaakt van bestaande administratieve databanken. Gewasoppervlaktes worden bijvoorbeeld rechtstreeks uit de verzamelaanvraag gehaald. Voor runderen en varkens worden gegevens uit Sanitel gebruikt en ook informatie van de Mestbank wordt waar mogelijk overgenomen.
De enquête moet vooral de gegevens aanvullen die niet of onvoldoende uit die systemen kunnen worden gehaald. Een aantal vragen wordt bovendien vooraf ingevuld. Omdat de vragenlijst online wordt aangeboden, krijgen landbouwers enkel de vragen te zien die relevant zijn voor hun bedrijf.
Dat neemt niet weg dat het invullen wat tijd vraagt. Maar precies daar zit ook het belang van voldoende deelname. Hoe vollediger landbouwers antwoorden, hoe beter de statistieken overeenkomen met de dagelijkse realiteit op de bedrijven.
Beleid wordt met cijfers gemaakt
Landbouwbeleid ontstaat niet alleen op een erf, in een stal of op een akker. Een groot deel ervan wordt voorbereid achter bureaus, met tabellen, grafieken en statistieken als uitgangspunt. De gegevens van Statbel worden onder meer gebruikt voor de voorbereiding, opvolging en evaluatie van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
Dat maakt deze enquête relevanter dan ze op het eerste gezicht misschien lijkt.
Wanneer bijvoorbeeld het aantal arbeidskrachten, de structuur van bedrijven of de omvang van bepaalde activiteiten verkeerd wordt ingeschat, vertrekt ook het debat over landbouw vanuit een verkeerd uitgangspunt. Wie wil dat de diversiteit en complexiteit van de Belgische landbouw correct zichtbaar worden, kan daar via deze enquête zelf aan bijdragen.
Gegevens worden niet gebruikt voor controle
Een begrijpelijke bezorgdheid bij landbouwers is wat er nadien met de ingevulde informatie gebeurt. Volgens Statbel worden individuele bedrijfsgegevens strikt vertrouwelijk behandeld en uitsluitend gebruikt voor statistische doeleinden.
Resultaten verschijnen enkel geaggregeerd en anoniem. De gegevens van individuele bedrijven worden niet openbaar gemaakt en worden volgens Statbel evenmin gebruikt voor fiscale, administratieve of controledoeleinden.
Een paar minuten administratie met een groter belang
De landbouwsector heeft redenen genoeg om kritisch te staan tegenover bijkomende administratie. Maar goede landbouwstatistieken zijn tegelijk moeilijk te maken zonder input van de mensen die iedere dag op die bedrijven werken.
Wie de uitnodiging van Statbel ontvangt, doet er daarom goed aan ze niet meteen opzij te leggen. Niet omdat een enquête alle problemen in de landbouw zal oplossen, maar wel omdat correcte cijfers noodzakelijk zijn wanneer over die landbouw wordt gesproken en beslist.
Of eenvoudiger gezegd: als landbouwers willen dat beleidsmakers met de werkelijkheid van de sector rekening houden, moet die werkelijkheid eerst zo goed mogelijk in de cijfers terechtkomen.
De landbouwenquête 2026 wordt uitgevoerd door Statbel in het kader van de Europese geïntegreerde landbouwstatistieken. Land- en tuinbouwers ontvangen rechtstreeks een uitnodiging om de vragenlijst online in te vullen.
