Terwijl verschillende constructeurs volop inzetten op de elektrificatie van landbouwmachines, bewandelt Claas ook andere pistes. Samen met motorenfabrikant MAN Engines en het Duitse onderzoeksinstituut WTZ Roßlau werkt de constructeur aan de ontwikkeling van een verbrandingsmotor die ammoniak als brandstof gebruikt. De technologie zou op termijn een alternatief kunnen bieden voor diesel bij zware tractoren en oogstmachines.
De elektrificatie van landbouwmachines is vandaag een veelbesproken onderwerp, maar zeker bij grotere vermogens botsen constructeurs op de beperkingen van de huidige batterijtechnologie. Een maaidorser, veldhakselaar of zware tractor moet tijdens het seizoen gedurende vele uren een hoog vermogen kunnen leveren. Bovendien is er tijdens korte oogstvensters weinig tijd om batterijen op te laden. Alternatieve brandstoffen voor verbrandingsmotoren blijven dan ook een interessante piste.
Binnen het onderzoeksproject Gamco, wat staat voor Green Ammonia Multifuel Combine, onderzoeken Claas, MAN Engines en WTZ Roßlau de mogelijkheden van ammoniak als energiedrager voor dergelijke machines. Het project ging op 1 mei 2026 van start, beschikt over een budget van 3,2 miljoen euro en loopt tot eind oktober 2029. MAN Engines en WTZ Roßlau nemen de ontwikkeling van de motortechniek voor hun rekening, terwijl Claas in Harsewinkel onderzoekt hoe de aandrijving in een landbouwmachine geïntegreerd kan worden.
Waarom ammoniak?
Ammoniak (NH₃) is binnen de landbouw uiteraard geen onbekende. Het is onder meer een belangrijke grondstof voor de productie van stikstofhoudende kunstmeststoffen. Als motorbrandstof biedt ammoniak echter ook enkele interessante eigenschappen.
Zo bevat ammoniak geen koolstof, waardoor bij de verbranding ervan geen CO₂ vrijkomt. Bovendien kan ammoniak geproduceerd worden met behulp van hernieuwbare energie. In vergelijking met waterstof laat ammoniak zich ook gemakkelijker vloeibaar maken, opslaan en transporteren. De bestaande internationale productie- en distributie-infrastructuur voor ammoniak vormt daarbij een bijkomende troef, al is die niet zonder meer geschikt voor het bevoorraden van landbouwmachines.
Een belangrijk nadeel is de lagere energie-inhoud ten opzichte van diesel. Een liter vloeibare ammoniak bevat slechts iets meer dan een derde van de energie van een liter diesel. Om een vergelijkbare hoeveelheid energie aan boord van een machine op te slaan, is bijgevolg een aanzienlijk grotere brandstoftank nodig. Zeker bij een maaidorser, waar de beschikbare inbouwruimte beperkt is, vormt dat een niet te onderschatten uitdaging.
Een dieselmotor laten draaien op ammoniak?
Ammoniak kan niet zomaar in de tank van een bestaande dieseltractor gegoten worden. De brandstof heeft immers andere verbrandingseigenschappen dan diesel. Ammoniak ontbrandt moeilijker en verbrandt trager, waardoor aanpassingen aan onder meer het inspuit- en verbrandingssysteem noodzakelijk zijn.
Een mogelijke oplossing is het gebruik van een zogenaamde dual-fuelmotor, waarbij een kleine hoeveelheid van een andere brandstof gebruikt wordt om de verbranding op gang te brengen. Welke technologie binnen het Gamco-project uiteindelijk zal worden toegepast, is vooralsnog niet bekendgemaakt.
Niet zonder uitdagingen
Hoewel bij de verbranding van ammoniak zelf geen CO₂ vrijkomt, is een ammoniakmotor niet noodzakelijk emissievrij. Zo kunnen tijdens het verbrandingsproces stikstofoxiden (NOx) en lachgas (N₂O) ontstaan. Dat laatste is bovendien een bijzonder krachtig broeikasgas. Een aangepaste en doeltreffende uitlaatgasnabehandeling zal dan ook een belangrijke rol spelen.
Daarnaast is ammoniak giftig, wat hoge eisen stelt aan de opslag, de brandstofleidingen en de manier waarop machines bijgetankt worden. Waar een loonwerker vandaag relatief eenvoudig met een mobiele dieseltank naar een perceel rijdt, zal het bevoorraden van een ammoniakgedreven maaidorser een aangepaste infrastructuur en bijkomende veiligheidsvoorzieningen vereisen.
Ook de manier waarop de ammoniak geproduceerd wordt, is bepalend voor de uiteindelijke klimaatwinst. Vandaag wordt het merendeel van de ammoniak geproduceerd op basis van fossiele grondstoffen, voornamelijk aardgas. Bij de productie van zogenaamde groene ammoniak wordt gebruikgemaakt van waterstof die met hernieuwbare elektriciteit geproduceerd wordt. Het Gamco-project neemt daarom niet alleen het functioneren van de motor onder de loep, maar ook de volledige keten van brandstofproductie tot eindgebruik.
Claas houdt verschillende pistes open
Met het onderzoeksproject kiest Claas niet noodzakelijk voor ammoniak als dé brandstof van de toekomst. De constructeur gaat ervan uit dat verschillende aandrijftechnologieën naast elkaar zullen bestaan, afhankelijk van de machine en de werkzaamheden waarvoor die ingezet wordt.
Voor lichtere toepassingen biedt batterij-elektrische aandrijving vandaag al mogelijkheden. Getuige daarvan is de volledig elektrische Torion 537e Sinus-wiellader, die tijdens Agritechnica 2025 werd voorgesteld en sinds de zomer van 2026 deel uitmaakt van het gamma. Voor zwaardere machines kijkt de constructeur onder meer naar alternatieve brandstoffen zoals HVO, biodiesel en op langere termijn mogelijk ook ammoniak.
Of we binnen enkele jaren daadwerkelijk een Lexion of Xerion op ammoniak aan het werk zullen zien, valt nog af te wachten. Concrete gegevens over motorvermogen, brandstofverbruik, autonomie en kostprijs zijn er voorlopig niet. Het onderzoek toont wel aan dat de toekomst van de verbrandingsmotor in de landbouw nog lang niet geschreven is. Misschien verdwijnt op termijn niet zozeer de verbrandingsmotor zelf, maar wel de fossiele brandstof waarop die vandaag draait.

